De papierdrager

In de fotografische procédés met eenlagige structuur wordt de oplossing met reactieve chemicaliën door de oppervlaktevezels van de papierdrager geabsorbeerd. De fotochemie werkt er in intiem contact met substanties die deel uitmaken van het papiermateriaal. Dergelijk papier dient aan volgende eisen te voldoen:

- chemisch compatiebel met de sensibikiseeroplossing; - weerstaan aan natte behandelingen;
- veilig vanuit het archivaal oogpunt;
- esthetische kwaliteiten bezitten.

Een glad papier wordt gedurende enkele minuten op één van volgende oplossingen gevlot of erin ondergedompeld:

Zoutoplossingen

- natrium chloride ............................... 20 g.
- gelatine ............................................ 2 g.
- water ................................................ 1 liter
of
- natrium of ammonium chloride ......... 20 g.
- natriumcitraat ................................ 20 g.
- gelatine ............................................ 2 g.
- water ................................................ 1 liter

Men laat de gelatine zwellen in 250 ml koud water. De rest van het water wordt verwarmd op ongeveer 50°C en de zouten worden erin opgelost. De gelatineoplossing wordt ermee vermengd, en wanneer de oplossing ongeveer 25°C bereikt, is ze gebruiksklaar.

Het papiervel wordt op de zoutoplossing gevlot, of erin ondergedompeld, gedurende 3 minuten. De zoutoplossing kan eventueel ook met een penseel of een strijkrol aangebracht worden.

Het gezouten vel wordt langs de lange zijde aan beide hoeken opgehangen, en tijdens het drogen wordt het teveel aan zoutoplossing met behulp van een vloeipapier aan de onderkant opgevangen. Na droging worden de gezouten papiervellen, tussen vloeipapieren onder druk vlak geperst.

Het zoutpapier wordt lichtgevoelig gemaakt door middel van volgende oplossing:

Lichtgevoelige oplossing

- gedistilleerd water op 40°C .......................... 30 ml
- zilvernitraat ................................................ 4 g.

OPGELET! zilvernitraat laat onuitwisbare vlekken op huid en kleding na. Tijdens het aanmaken en het gebruik van de lichtgevoelige oplossing draagt men liefst rubberen handschoenen.

Het gezouten papiervel wordt op de lichtgevoelige oplossing gevlot gedurende 2 minuten of, voor een meer economische manier van werken wordt ze, onder inactinische verlichting, met een penseel of een strijkrol, uitgestreken.

De lichtgevoelige laag mag onder matige verwarming, door middel van een haardroger, in volledige duisternis gedroogd worden. De gedroogde vellen bewaren gedurende één of twee dagen. In een vochtig klimaat kan het gedroogde vel echter slechts gedurende enkele uren bewaard worden. Het contrast van het zoutpapier kan verhoogd worden door toevoeging van een kleine hoeveelheid 5% kalium bichromaatoplossing. In geen enkel geval mag het drooggewicht van de bichromaatoplossing 1% van de zoutoplossing overschrijden.

De lichtgevoeligheid en het contrast kunnen ook verhoogd worden door het papier net voor de belichting te dampen met ammoniak.7 Het verhoogt de gevoeligheid een weinig, maar geeft een duidelijk beter rendement in de donkere partijen, waardoor een dieper en contrastrijker beeld ontstaat. Het dampen gebeurt in een goed afgesloten kast waarin het papier tegen de bovenkant hangt met de emulsie naar onder, ongeveer 40cm onder het papier plaatst men een schaal met ammoniak. Het dampen duurt ongeveer 10 min. Met deze techniek moet een goede verluchting voorzien worden.

Het contrast kan eveneens geregeld worden door de keuze van de lichtbron. Hoe hoger het UV gehalte, hoe lager het contrast.
Het is een contactprocédé met directe verzwarting. De hoge lichten moeten donkerder afgedrukt worden dan het gewenste eindresultaat.

Na de belichting wordt de zoutdruk in stromend water gespoeld om het vrije zilvernitraat te verwijderen. Men dient te spoelen tot de algehele verdwijning van het melkachtig aspect van het spoelwater. De eindspoeling mag evenwel niet overdreven worden omwille van de optredende beeldverbleking.

De goudtoning verkleurt het beeld van rood-bruin tot purper. De toning of omkleuring verhoogt tevens de conserveringsstabiliteit van de zoutdruk.

Goudomkleuringsoplossing voor warme beeldkleuren

- borax ........................................... 3 g.
- goudchloride 1% ........................... 6 ml
- water op 40°C .............................400 ml

De borax in het warme water oplossen en hierna de goudchloride oplossing toevoegen. De toonoplossing ongeveer 1 uur voor zijn gebruik klaarmaken en laten afkoelen.

De toontijd kan gevarieerd worden van 10 tot12 min. naargelang de verkozen kleur. Het alkalisch borax goudtoonbad veroorzaakt een warme (roodachtige) beeldkleur. De hiernavolgende goudtoonoplossing op basis van thiocyanaat is zuur en geeft koude (blauwachtige) beeldkleuren.

Na het toonbad wordt de zoutdruk in een normaal fixeerbad, en vervolgens in een hulpspoelbad behandeld alvorens tot de eindspoeling over te gaan. Deze behandelingen zijn identiek aan de archivale behandelingen van barietpapier. De droging gebeurt aan de lucht en de montage wordt uitgevoerd door gebruikmaking van zuurvrije materialen.

Goudomkleuring voor koude beeldkleuren

- water ............................................ 400 ml
- ammonium thiocyanaat ................. 12,5 g
- tartaarzuur of wijnsteenzuur.......... 1 g
- natriumchloride ............................ 2,5 g
- goudchloride 1% ........................... 10ml
- water bijvullen tot ......................... 500 ml

Dit is een zuur goudtoonbad met een zilversolvent - ammonium thiocianaat - dat de actie van het bad versnelt. Zes minuten in het thiocyanaatbad geeft prints met blauwgrijze tonen.

Het thiocyanaatbad wordt vermengd op de dag van zijn gebruik. De oplossing kan niet bewaard worden voor later gebruik.

De zoutdruk verbleekt tijdens het fixeren en verdonkert terug tijdens het drogen. Indien men wil tonen na de fixering moet de print volledig gespoeld worden om vergeling en plaatselijke vlekvorming te voorkomen. Na de toning herspoelt men vervolgens gedurende een tiental minuten.

BACK