Het procédé
Dragers
De cyanotypie kan op vrijwel iedere drager worden aangebracht: papier, glas, porcelein, hout, metaal, enz... Gladde ondergronden moeten voorbereid worden met een 5% gelatine-oplossing. Op stoffen als linnen, zijde en katoen: voorbewerken met een normale stijfseloplossing.
De emulsie
De emulsie bestaat uit twee voorraadoplossingen die ongemengd beperkt houdbaar zijn. Eenmaal samengevoegd blijft de lichtgevoelige oplossing gedurende ongeveer drie dagen gevoelig, ook wanneer deze op de papierdrager aangebracht is. Daarna verliest de emulsie zijn lichtgevoeligheid.
Oplossing 1:
- ferri-ammoniumcitraat (groene variëteit) ........20 g
- gedistilleerd water ................................................... 100 mlOplossing 2:
- kaliumferricyanide ................................................... 8 g
- gedistilleerd water ...................................................100 mlDe twee oplossingen worden in goed gesloten donkere flessen bewaard. Voor het gebruik mengt men de twee oplossingen in gelijke delen.
Ferri-ammonium citraat bestaat in twee variëteiten: een bruine en een groene, waarbij de groene het meest gevoelig is. De ferricyanide vormt de kleur.
Een teveel aan ferricyanide vermindert de lichtgevoeligheid van de oplossing. Te weinig ferricyanide kan onregelmatige toonwaarden veroorzaken.
Het sensibiliseren kan gebeuren onder een 40W tungsten verlichting en wordt uitgevoerd door instrijking met een brede zachte borstel (zonder metaaldelen) of door vlotting gedurende 2 tot 3 min.op de lichtgevoelige oplossing.
Het uitstrijken gebeurt in twee richtingen. De emulsie is licht geelgroen van kleur. Wanneer zich tijdens het uitstrijken en drogen reeds blauwe vlekken voordoen is dit te wijten aan contaminatie van de emulsie door metaal of door aanraking met de vingers of ook nog door een papiersoort met onstabiele scheikundige samenstelling.
Het drogen
Het drogen gebeurt in volledige duisternis. Een indirecte hete luchtstroom, bvb. een haardroger op 1 meter afstand, versnelt het drogen en heeft geen invloed op de gevoeligheid. Het gesensibiliseerd papier blijft gedurende een drietal dagen bruikbaar met een licht verlies aan gevoeligheid.
De belichting
Het cyanotypiepapier is een weinig lichtgevoelig P.O.P. papier. Het is noodzakelijk over te belichten daar de hoge lichten, tijdens de waterspoeling, gevoelig verbleken. De belichting zal dus duren tot de lichte tonen beduidend zwaarder zijn dan gewenst. Het is wenselijk het drukprocédé te calibreren door middel van een grijswig en densitometerlezingen.
De spoeling
Men spoelt de cyanotypie in stromend water op ongeveer 20°C gedurende ongeveer 5 tot 30 min. naargelang de dikte van de papierdrager.
Een onvoldoende spoeling heeft als gevolg dat er oplosbare ijzerzouten in het beeld achterblijven. Bij blootstelling aan licht veroorzaken deze laatste een beeldverbleking. Een te lange spoeling in alkalisch water verbleekt eveneens het beeld.
De oxydatie-oplossing
Deze oplossing is niet absoluut noodzakelijk daar het beeld zich tijdens het drogen oxydeert. Het voordeel ervan bestaat erin dat bij gebruik onmiddellijk de definitieve blauwe beeldkleur gevormd wordt.
Na de spoeling legt men de cyanotypie gedurende enkele seconden in volgende oplossing:
Water op 20°C .............................................. 200 ml
Waterstofperoxyde in 3% oplossing ...... 20 mlHierna spoelt men in stromend water en droogt men de cyanotypie aan de lucht of met een gepulseerde warme luchtstroom.
Contrastcontrole
Het beeldcontrast kan verhoogd worden door toevoeging van kaliumdichromaat aan de lichtgevoelige oplossing.
6 druppels van een 1% kaliumdichromaatoplossing per 2 ml lichtgevoelige oplossing geeft een contrastverhoging van ongeveer 0,5 densiteitseenheden.Omkleuren
Het is mogelijk om de cyanotypie om te kleuren; de resultaten zijn echter minder stabiel dan die van de gewone blauwdruk. De volgende recepten geven een redelijk resultaat:
Donkerpaarse toon
De gespoelde druk bleken in een 5% ammonia-oplossing en daarna omkleuren in:
- galluszuur ........................................ 1 g.
- water tot ......................................100 mlDonkerblauw
De gespoelde druk omkleuren in een 5% loodacetaatoplossing bij een minimale temperatuur van 30°C. Spoelen en drogen.
TERUG